NTU CUAJ

KEV SIV LUS


Yav dhau los, peb tau hais tias peb siv lus los qhia xwm thiab tswvyim rau lwm tus neeg paub. Tiamsis, yog peb muab xyuas kom tseeb ntxiv, peb yuav pom tau tias peb muaj ntau txoj kev siv lus tshaj ntawm qhov qhia xwm thiab tswvyim. Nyob rau hauv no, peb yuav los txheeb txog cov kev siv lus no kom txhijtxhua saib lawv zoo li cas, muaj puastsawg theem, puastsawg txoj los puastsawg phab tiag.

I. KEV SIV LUS YOG DABTSI

Kev siv lus yog muab ib lo lus los ib co lus coj los hais tawm rau lwm tus neeg hnov (los sau tawm rau lwm tus neeg nyeem), es qhia kom tau ib qho xwm los tswvyim rau luag paub, ib yam li thaum peb hais:

Cov lus no, txawm yuav muaj ib los los ntau los hais sib-raws ua ke, yeej qhia tau xwm thiab tswvyim meej rau lwm tus neeg paub ib yam nkaus. Qhov txawv yog thaum peb hais tsawg lo lus, ces peb qhia tau tsawg qhov xwm los tswvyim. Thaum peb hais ntau lo lus, ces peb qhia tau ntau qhov xwm los tswvyim nkaus xwb.

II. PEB MUAJ PEEVXWM HAIS TAU TXOG TXHUA TSAV,

TXHUA YAM

Peb xav hais txog dabtsi nyob hauv ntiajteb no, los peb yeej hais tau tas. Cov tswvyim tob, cov los ntxhov baum li cas, peb yeej muaj peevxwm txheeb tau los hais rau sawv

daws hnov, sawvdaws paub. Lus yog neeg ib qho twj tseemceeb thiab muaj nqi ntau kawg nkaus li ntag, tiamsis yuavtsum yog peb paub siv kom raug raug caij, raug nyoog thiab raug raws kev siv lus.

(1) Paub siv kom raug raws caij, raws nyoog yog hais yus cov lus kom haum raws li lub caij uas yus nyob, ib yam li:

(2) Paub siv kom raug raws kev siv lus yog muab cov lus, koog lus, ntu lus, txoj lus thiab toom lus tso kom sib haum, xws li:

Yog peb siv lus kom raug raws li ob txog kev hais los saum no, ces peb tsis muaj teebmeem txog txoj kev siv lus hlo li. Tiasmsis, qho zaus, peb kuj hais ntau lo lus, qho zaus peb kuj hais tsawg lo lus. Qho zaus, peb kuj hais tej cov lus cov thiab tob, qho zaus, peb kuj hais cov lus ncaj thiab yoojyim. Tej no yog tim cov cai li peb yuav hais rau hauv qab no:

Peb txog cais saum no nej hnub coj peb hais lus, qhia peb siv lus. Peb yuav hais lus ntau los tsawg, peb yuav hais lus yoojyim los cov, yog tim cov cai saum no nkaus xwb.

III. PEB MUAJ OB PHAB KEV SIV LUS

Nyob hauv peb lub neej, peb muaj ntau txoj kev siv lus. Yog peb hais qhov yoojyim thiab ncaj xwb, ces peb hais tias peb siv lus los qhia xwm thiab tswvyim. Tiamsis, yog peb yuav muab hais kom txhijtxhua, kom meej ntxiv, ces peb hais tau tias neeg muaj ob phab kev siv lus li no:

Kev siv lus phab qis yog cov kev siv lus uas peb nej hnub siv rau txhua lub caij, txhua lub sijhawm. Lawv zoo li no:

Cov kev siv lus phab siab no, peb yuav tsis sau rau hauv no, vim muaj ntau tsav, ntau yam heev. Peb tsis muaj peevxwm yuav sau kom tau tas rau hauv no. Yog leej twg xav paub, nws mus nrhiav xyuas tau Txiv Plig Nyiaj-Pov cov ntawv. Lawv kuj sau tau ntau phau ntawv hais txog Hmoob tej txujci, kevcai dabqhua, dabneeg, kwvtxhiaj no lawm.

Yog thaum twg, peb ho muaj sijhawm txaus, peb mam li muab Hmoob tej txujci no coj los xyuas, es txheeb seb lawv ho zoo li cas, hais txog dabtsi, muaj qhov zoo, qhov cov, qhov tob li cas thiab peb yuav siv li cas mus lawm yav tom ntej.

IV. PEB MUAJ TSIB THEEM KEV SIV LUS Peb tau hais los lawm tias peb muaj ob phab kev siv lus: phab qis muaj plaub txog kev siv lus, phab siab los muaj plaub txog kev siv lus. Zaum no, peb ho yuav hais ntxiv tias peb muaj rau theem kev siv lus nyob rau hauv plaub txog siv lus hauv theem qis saum no. Lawv zoo li no:

Peb yuav muab txhua txoj kev siv lus saum no los piav kom tseeb li no ntxiv:

i. KEV SIV LO LUS

Nyob hauv peb txoj ke siv lus, tsujtsawg zaus, peb thiaj li hais ib lo lus nkaus xwb.Qhov peb hais ib lo lus nkaus xwb yog tim peb maj heev, los peb teb lwm tus neeg cov lus:

Txoj kev siv ib lo lus li no nkaus xwb kuj tsis muaj teebmeem dabtsi. Yog peb siv kom raug lub caij, lub sijhawm ces nws yeej qhia tau xwm los tswvyim zoo tib yam nkaus li kev siv ntau lo lus.

ii. KEV SIV KOOG LUS

Kev siv koog lus los kuj xws li kev siv lo lus thiab, peb tsis siv ntau puastsawg. Qho zaus xwb peb thiaj li siv nws, ib yam li thaum maj, peb teb lwm tus neeg los peb ho tsis tshua xav hais lus:

Tabtxawm qho zaus peb yuav hais lus li no xwb los, tus hnov yeej to-taub zoo lawm, yog peb hais kom rau lub sijhawm. Yog nyobnyob, peb cia li hais cov lus no tawm los, nws kuj xav tsis thoob li thiab.

iii. KEV SIV NTU LUS

Kev siv ntu lus kuj muaj dua kev siv lo lus los koog lus lawm, vim nws yeej qhia tau xwm los tswvyim mentsis lawm thiab, tabtxawm nws yuav tsis tseeb baum li txoj lus. Lawv zoo li no:

Qhov peb siv tej ntu lus li no los yog vim peb pom tias tus nrog peb tham yeej yuav to-taub, paub zoo txog tej ntu lus zoo li no. Lub sijhawm yuam kom peb siv cov ntu lus zoo li no lawm.

iv. KEV SIV TXOJ LUS

< Kev siv txoj lus yog ib theem kev siv lus tseemceeb heev. Peb siv txoj lus ntau tshaj lwm theem kev siv lus, vim nws qhia tau xwm thiab tswvyim tseeb tshaj plaws. Peb paub lub hauvpaus (leej twg yog tus tswvxwm), peb paub lub ntsis (tus tswvxwm ua dabtsi). Kev siv txoj lus zoo li no:

Ib txhia txoj lus kuj yoojyim, ib txhia txoj lus kuj cov heev. Ib txhia txoj lus, peb hais los nug lwm tus txog qhov peb tsis paub. Ib txhia, peb hais los txib neeg, thov neeg ua haujlwm rau peb. Ib txhia, peb hais los qhib siab, qhib ntsws, qhia txog qhov peb nyiam los tsis nyiam.Lawv zoo li no:

Tej kev siv cov txoj lus zoo li no yeej muaj rau txhua lub caij. Lub caij twg, ntxim hais txoj twg, peb yeej siv txoj ntawd, vim peb yeej ntsuas tau tias yuav hais txoj lus twg thiaj li yuav qhia tau xwm thiab tswvyim tseeb, txoj lus twg thiaj li yuav nug tau xwm thiab tswvyim meej, txoj lus twg thiaj yuav qhia tau haujlwm rau luag paub zoo thiab qhib tau yus lub siabntsws rau luag pom tseeb.

v. KEV SIV ZAJ LUS

Qho zaus, peb kuj hais ntau nqe lus ua ke, es qhia kom tau ib zag lus rau luag hnov. Txhua zaj lus yeej muaj ntau qhov xwm, ntau qhov tswvyim uas nyob sib txuas zws. Tshaj ntawd, nws muaj qhov pib thiab qhov xaus, xws li Hmoob tej dabneeg, tej kev taug xwm, taug neeg lub keebkwm, tej kev piav txujci, tswvyim... Peb muab pivtxwv mentsis rau ntawm no li no:

Txoj kev siv zaj lus no kuj muaj raws li lub caij, lub nyoog thiab xwb. Thaum txog lub caij uas ntxim hais tej zaj lus zoo li no, xws li thaum yus hnov luag hais ib co lus tawm tias " peb Hmoob phem, es peb Hmoob thiaj tsis muaj tebchaws", ces yus yuav tau hais los tau sau cov lus no tawm rau luag paub. Ib tug kuj hais txawv mus ib yam, nyob ntawm qhov nws tau kawm, tau hnov los, los nws xav tau xwb. Qho tus kuj tsis paub dabtsi, ces nws piav tsis tau dabtsi tawm los. Qho tus kuj tsis xav tham, tsis xav hais lus, ces nws kuj qhia tsis tau dabtsi rau lwm tus neeg paub thiab.

Nypb hauv txoj kev sau zaj lus, luag hais ib co tswvyim uas muajntsis sib xws nyob ua ke ua ib suam, xws li zaj lus uas peb hais los saum no muaj plaub suam. Peb hu tej suam lus no ua nqe lus. Qhov luag sau lus ua tej nqe no yog xav kom tus nyeem to-taub zoo txog luag cov xwm los tswvyim thiab ua rau phaj ntawv zoo saib, zoo nyeem.

Kev siv lus Hmoob Dawb, peb tsuas hais los xaus li no xwb. Yog lwm hnub, peb txheeb tau li cas ntxiv, mam li hais ntxiv tuaj rau sawvdaws paub.


Yeeb Nyiajsua Lis
Australia
15/04/1998


Jump to: [ LUS QHIB ] [ LUS ] [ LUS HMOOB] [ LUS HMOOB DAWB] [ LO LUS] [ SUAB LUS] [ KOOG LUS] [ NTU LUS] [ TXOJ LUS] [ KEV SIV LUS ] [ NTAWV HMOOB]

Back to: [Hmong Oz page] [Hmong Homepage]