Thaum peb hais ntau lo lus ua ke, es qhia tau ntau qhov, ntau yam tseeb ntxiv, ces yog peb siv ntu lus (phrase). Ntu lus yog dabtsi, peb txuas ntu lus li cas thiab peb muaj puastsawg hom ntu lus, peb yuav muab hais rau ntu no.
I. NTU LUS YOG DABTSI
Ntu lus yog ntau lo lus uas peb muab hais sib raws ua ke, es qhia tau ntau qhov, ntau yam tseeb ntxiv, xws li:
Thaum peb ntxiv cov lus: kuv, ob, lub, ntawd rau lo lus khob, ces peb qhia tau ntau tsav, ntau yam rau lwm tus neeg paub ntxiv. Cov lus uas nyob sib raws ua ke li no, peb hu ua ntu lus.
II. KEV TXUAS NTU LUS
Peb muaj ntau txoj kevcai nruj los siv rau txoj kev txuas ntu lus. Peb tsis lam tau lam txuas ntu lus raws li peb lub siab nyiam, tiamsis yuavtsum txuas raws li cov kevcai uas peb haiv Hmoob ib txwm muaj los, xws li thaum peb txuas ntu lus kuv ob lub khob ntawd, peb muab:
Lo lus tseemceeb nyob rau hauv ntu lus no yog lub be khob. Lwm lo lus yog qhia kom peb paub txog nws tseeb ntxiv xwb. Qho lo kuj nyob ua ntej nws, qho lo kuj nyob tom qab nws. Txawm li cas los, nyias yeej muaj nyias qhov chaw nyob. Peb tsis lam tau, lam hloov lawv qhov chaw nyob raws li peb lub siab nyiam, ib yam li:
Yog peb tsis muaj kevcai nruj los siv rau txoj kev txuas ntu lus, es peb xav muab lo twg los tso rau qhov twg los tau raws li peb lub siab nyiam, ces peb yeej hais lus tsis sib to-taub hlo li. Yog li ntawd, txhua leej, txhua tus neeg yuavtsum txuas cov ntu lus no mus ib yam nkaus xwb.
III. PEB MUAJ PEB HOM NTU LUS
Peb muaj 3 hom ntu lus zoo li no:
Peb yuav piav txog txhua ntu zujzus mus kom sawvdaws pom tseeb, paub meej mus li nram no:
1. NTU BE
Ntu be yog cov lus uas peb hais nrog be, es qhia kom peb paub tseeb txog be ntxiv, ib yam li peb qhia txog be lub cev (daim ntawv), tus tswv (nws daim ntawv), feem (ob daim ntawv), chaw (daim ntawv ntawd ), sijhawm (daim ntawv hnub-i ). Tshaj no, peb tseem muab ntau lo lus los hais nrog be, es qhia tau ntau yam ua ke: kuv ob daim ntawv hnub-i.
Kev txuas ntu be kuj muaj li no:
Tsis tas li no xwb, peb tseem txuas ntau lo ua ke, es qhia kom tau ntau yam ntxiv, xws li:
2. NTU YEEBYAM
Ntu yeebyam yog cov lus uas peb hais nrog yeebyam, es qhia kom peb paub txog yeebyam zoo ntxiv, xws li ntu caijnyoog (yuav mus, tabtom mus, twb mus lawm), tus tswv (subject) lub yeebyam, tswvyim (maj mus, lam mus, pheej mus, yuavtsum mus) thiab txheeb yeebyam kom meej ntxiv (mus nrawmnroos , khiav ceev heev).
Kev txuas ntu yeebyam kuj muaj li no:
- koog yeebyam + xaus + xaus : tsis-mus hlo li
- pab + koog yeebyam + ntxiv : yuav sib-ceg heev
Tej kev txuas ntu yeebyam no, peb lam hais mentsis ua qauv li no rau sawvdaws saib xwb. Peb tsis muaj peevxwm yuav hais kom tau txhijtxhua ntu yeebyam rau hauv no, vim txoj kev txuas ntu lus no cov thiab muaj ntau yam heev. Txawm li cas los, qhov tseemceeb yog peb txhob txua ntu lus kom txawv ntawm cov kevcai (txuas ntus lus) uas peb ib txwm muaj los xwb.
3. NTU MEEJMOM
Ntu meejmom yog cov lus uas peb hais nrog meejmom, es qhia kom tau ntau yam txog meejmom tseeb ntxiv, xws li ntu caijnyoog (yuav zoo, tabtom zoo), tus tswv lub yeebyam, tswvyim (pheej zoo, yuavtsum zoo) thiab txheebxyuas meejmom kom meej ntxiv (loj zomzaws , zoo diam ).
Peb cov kev txuas meejmom zoo li no:
Tshaj no, peb tseem muab ntau lo lus los txuas ua ntu meejmom ntxiv li no thiab:
Txoj kev txheeb ntu lus peb tsuas hais los tso tseg li no xwb. Peb tsis muaj peevxwm yuav hais kom tau txhijtxhua, tiamsis, peb vam ntsoov tias sawvdaws yuav paub tseeb tias ntu lus yog dabtsi lawm. Ntu ntxiv mus no, peb ho yuav hais txog txoj lus, uas yog ib ntu tseemceeb ntawm peb txoj ke hais lus, siv lus.
Back to: [Hmong Oz page] [Hmong Homepage]